۳۱
تیر

برگشت ارتودنسی: علت و درمان

bargashortho

برگشت ارتودنسی اصطلاحی است که برای توصیف بازگشت موقعیت دندان به موقعیت اصلی قبل از درمان ارتودنسی استفاده می‌شود.  احتمال برگشت دلیل این است که متخصصین ارتودنسی روش خود را به استفاده از نگهدارنده به مدت چند سال تغییر داده‌اند. اگر فرد بالغی باشید که دندان‌هایتان دچار برگشت شده‌اند، ممکن است پس از در آوردن بریس‌ها در نوجوانی به شما گفته شده باشد که می‌توانید استفاده از نگهدارنده را پس از یک یا دو سال متوقف کنید.این روزها ما به بیماران خود می‌گوییم که نگه‌دارنده‌ها باید تا آخر عمر استفاده شوند. ما توصیه می‌کنیم که نگهدارنده را در شب یا حداقل چند بار در هفته استفاده کنید. اگر هنگام استفاده از نگهدارنده احساس فشار می‌کنید، این نشان دهنده‌ی این است که دندان‌ها به آرامی در حال حرکت هستند. در این صورت نگهدارنده را بصورت شبانه به مدت چند شب استفاده کنید و این احتمال وجود دارد که فشار به تدریج از بین برود.

دلایل برگشت ارتودنسی


برگشت ارتودنسی، بسیار معمول است، به‌ویژه در اولین سال پس از سیم‌کشی. دلیل آن ساده است؛ دندان‌هایتان جابجا شده‌اند ولی هنوز درجای جدید خود، کاملا ثابت نشده‌‌اند. وقتی سیم‌کشی و دیگر درمان‌های ارتودنسی، باعث جابجایی دندان‌هایتان شد، موجب می‌شوند بدنتان، الگوی استخوانی اطراف دندان‌ها را تغییر دهد، و آن را از یک سمت، در جایی‌که نیروی زیادی به آن وارد می‌شود، جابجا کند و آن را در طرف دیگر، جایی‌که نیروی کافی وجود ندارد، قرار دهد. هرچند، این استخوان جدید که در این محل قرار گرفته است، در ابتدا ممکن است به ‌اندازه استخوان اصلی، سخت و محکم نباشد که به‌این معنی است که دندان‌هایتان میل به بازگشت به جای قبل خود را دارند.به‌علاوه، رباط پریودنتال، یعنی بافت نرمی که در واقع، دندان شما را در جای خود، نگه می‌دارد، در ابتدا با موقعیت جدید دندانتان سازگار نشده است و فقط مانند یک کِش، کشیده می‌شود و تمایل دارد دندان را به‌جای اول بازگرداند.در نهایت، ازآنجا که بسیاری از دندانپزشکان از ارتودنسی کاربردی برای تغییر الگوی قرارگیری عمودی دندان‌های شما استفاده نمی‌کنند، این قرارگیری عمودی ممکن است طوری به دندان‌هایتان فشار وارد کند که آنها را به جای قبلی بازگرداند.معمولا عوامل موثر بسیاری در بازگشت ارتودنسی وجود دارند. این عوامل عبارتند از:

  • دندان قروچه
  • عوامل ژنتیکی
  • افتادن دندان
  • سن
  • رشد فک پایین نهفته

چرا مرحله نگهداری ارتودنسی لازم است؟


مرحله‌ی نگهداری در درمان ارتودنسی به دلایل زیر ضروری است:

  • دندان‌های مورد درمان تمایل دارند به موقعیت قبلی خود بازگردند.
  • احتمال برگشت ارتودنسی در صورتی‌که درمان در دوره‌ی رشد انجام شده باشد بیشتر است.
  • دندان‌های پیشین فک تحتانی در صورتی‌که به‌درستی بر روی استخوان پایه‌ی خود قرار گرفته باشند، به شکل بهتری می‌توانند موقعیت خود را حفظ کنند.
  • در مواردی از نامرتبی دندان‌ها توصیه می‌شود که دندان‌ها بیش ‌از حد مورد نیاز حرکت داده شوند.
  • در صورت از بین رفتن علت ایجاد نامرتبی دندان‌ها، همچنان خطر برگشت ارتودنسی وجود خواهد داشت.
  • قرار گرفتن دندان‌ها بر روی یکدیگر به شکل مناسب عامل مهمی برای حفظ آثار ناشی از ارتودنسی است.
  • هر چقدر دندان‌ها بیشتر حرکت داده شده باشند، خطر بازگشت ارتودنسی کمتر خواهد بود.
  • باید به استخوان و بافت‌های اطراف دندان فرصت داده شود تا خود را بازسازی کرده و با موقعیت جدید دندان تطبیق پیدا کنند.
  • حالت قوسی به‌خصوص در قوس مندیبولار را نمی‌توان به‌طور دائمی با استفاده از ابزارهای درمانی دست‌کاری کرد.
  • بسیاری از موارد درمان ارتودنسی، نیازمند استفاده‌ی دائمی از نگهدارنده‌ها هستند.

درمان


پلاک نگهدارنده

نیروهای متعددی باعث بازگشت درمان ارتودنسی می‌شود. به همین دلیل است که دندان‌های به تازگی یا چندی پیش مرتب شده باید با استفاده از نگهدارنده ثابت یا متحرک ارتودنسی ثابت نگه داشته شود. نتیجه نهایی تابعی از تعهد بیمار در استفاده از نگهدارنده ارتودنسی است. همان‌طور که سالم و تمیز نگه داشتن دندان‌ها وظیفه‌ای مادام‌العمر است، حفظ لبخند زیبای به دست آمده نیز نیاز به مراقبتی همیشگی و استفاده درازمدت از ریتینر دارد.

1

انواع نگهدارنده های ارتودنسی

متخصص ارتودنسی ریتینر مناسب را با توجه به آناتومی منحصر به فرد دهان هر بیمار و وضعیت دندان‌های وی تجویز می‌کند. ریتینرهای جدید ظریف‌تر و راحت‌تر هستند و به طور سفارشی ساخته می‌شوند تا به خوبی روی دندان‌ها قرار بگیرند. نگهدارنده ارتودنسی انواع مختلفی دارد که از آن جمله می‌توان به پلاک متحرک هاولی، ریتینر اسیکس و ریتینر ثابت اشاره کرد:

  • ریتینر هالی:این نگهدارنده از آکریلیک و فلز ساخته می‌شود. بخش آکریلیک سقف دهان را می‌پوشاند یا کنار زبان پشت دندان‌های پایین قرار می‌گیرد. بخش‌های فلزی سبک پلاک هاولی روی دندان‌های پایه گیر داده می‌شود تا سیم قوسی شکل و ریتینر محکم روی دندان‌ها بماند. این سیم اجازه نمی‌دهد که دندان‌های پیشین فک بالا کج و نامرتب شود.

2

  • ریتینراسیکس: ریتینر اسیکس پلاک پلاستیکی شفافی شبیه به پلاک ارتودنسی نامرئی است که برای ساخت آن نیاز به قالب‌گیری از دندان‌ها است. ریتینر اسیکس بدون آن که جلب توجه کند به خوبی روی هر دندان قرار می‌گیرد. این شیوه نگهداری سه بعدی به بهترین و مطمئن‌ترین شکل نتیجه درمان ارتودنسی را حفظ می‌کند. به علاوه پلاک Essix نامرئی است و باعث ناراحتی خاطر بیماران نوجوان و بزرگسال نمی‌شود.

3

  • نگهدارنده ثابت:این وسیله از طریق سیم‌هایی سبک حفظ مادام‌العمر نتیجه را تضمین می‌کند. نگهدارنده ثابت به پشت دندان‌ها چسبانده می‌شود. ریتینرهای ثابت معمولاً به پشت دندان‌های پیشین فک پایین یعنی دندان‌هایی متصل می‌شود که احتمال برگشت آنها بیش از بقیه دندان‌ها است. فقط متخصص می‌تواند این ریتینر را بردارد، اما خوردن غذاهای چسبناک یا سفت باعث شل شدن آن می‌شود. اگر ریتینر ثابت آسیب ببیند، برای ترمیم آن باید به متخصص ارتودنسی مراجعه کرد.

4

پیشگیری


نکته مهمی که باید در نظر داشت این است که ریتینر نامناسب و یا آسیب‌دیده تنها دلیل تغییر شکل دندان‌ها بعد از ارتودنسی نیست. بعد از درآوردن براکت‌ها انتظار داریم تا حدودی دندان‌ها مرتب باشند. برای کسب نتیجه مثبت از درمان ارتودنسی و این‌که دندان‌ها بعد از درمان به حالت و وضعیت اولیه خود برنگردند باید مقدار فشار مناسبی روی دندان‌ها اعمال کنیم و استفاده از ریتینرها را همانطور که تجویز شده فراموش نکنیم. گاهی ‌اوقات و در شرایط خاص مانعی ندارد، ریتینرها را از دندان‌ها جدا کنیم اما در کل باید فراموش نکنیم که به‌طور منظم از نگهدارنده‌ها استفاده کنیم. اگر از ساییدگی دندان و یا همان دندان قروچه رنج می‌برید قبل از خوابیدن حتما محافظ دندان (نایت گارد) را داخل دهان خود بگذارید. محافظ دندان در برخی ورزش‌های تماسی و پربرخورد نیز به‌ منظور محافظت از دندان‌ها استفاده می‌شوند. ضربه‌های فیزیکی نیز ممکن است موجب تغییر شکل دندان‌ها، بدترشدن ظاهر و حتی افتادن دندان‌ها شود. بنابراین توصیه می‌کنیم که قبل، در طی و حتی بعد از ارتودنسی مراقب دندان‌های خود باشید. برگشت ارتودنسی بخش طبیعی از درمان است اما بدین معنا نیست که در چنین موقعی نمی‌توان هیچ کاری برای اصلاح آن کرد. اگر پس از یک دوره از ارتودنسی دندان‌هایتان شروع به حرکت و تغییر شکل دادند، بهترین کاری که می‌توانید انجام دهید این است که به متخصص خود مراجعه کنید تا به فکر درمان و اصلاح عارضه بوده و با اقدامات به‌ موقع مانع برگشت ارتودنسی شود.

Skip to toolbar